PRZYPISY

1. Konstytucja dogm. o Kościele Lumen gentium, 11.

2. Sobór Watykański II, Dekret o posłudze i życiu kapłanów Presbyterorum ordinis, 5.

3. Por. Jan Paweł II, List apostolski Rosarium Vrginis Mariae (16 października 2002), 21: AAS 95 (2003), 19-20.

4. To tytuł, który nadałem osobistemu świadectwu z okazji pięćdziesiątej rocznicy moich święceń kapłańskich.

5. Leonis XIII Acta, XXII (1903), 115-136.

6. AAS 39 (1947), 521-595.

7. AAS 57 (1965), 753-774.

8. AAS72 (1980), 113-148.

9. Por. Sobór Watykanski II, Konstytucja o liturgii owietej Sacrosanctum Conciliuni, 47: Salwator noster Sacrificium Eucharisticum Corporis et Sanguinis sui instituit, quo Sacrificium Crucis in saecula, donec veniret, perpetuaret.

10. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1085.

11. Sobór Watykański II, Konstytucja dogm. o Kościele Lumen gentium, 3.

12. Por. Paweł VI, Uroczyste wyznanie wiary (30 czerwca 1968), 24: AAS 60 (1968), 442; Jan Paweł II, List apostolski Dominicae Cenae (24 lutego 1980), 12: AAS 72 (1980), 142.

13. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1382.

14. Tamże, 1367.

15. In Epistolam ad Hebraeos homiliae, 17,3: PG 63, 131.

16. Por. Sobór Trydencki, Sesja XXII, Doctrina de ss. Missae sacrificio, rozdz. 2: DS 1743: "Jedna przecież jest i ta sama Hostia, jeden i ten sam poprzez posługę kapłanów Składający ofiarę, który wówczas ofiarował samego siebie na krzyżu, tylko sposób ofiarowania jest inny".

17. Por. Pius XII, Enc. Mediator Dei (20 listopada 1947): AAS 39 (1947), 548.

18. Jan Paweł II, Enc. Redemptor hominis (15 marca 1979), 20: AAS 71 (1979), 310.

19. Konstytucja dogm. o Kościele Lumen gentium, 11.

20. De sacramentis, V, 4, 26: CSEL 73, 70.

21. In loannis Evangelium, XII, 20: PG 74, 726.

22. Enc. Mysterium fidei (3 wrzeonia 1965): AAS 57 (1965), 764.

23. Sesja XIII, Decretum de ss. Eucharistia, rozdz. 4: DS 1642.

24. Katechezy mistagogiczne, IV, 6: A. Piśdangel (ed.), SCh 126, 138.

25. Por. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Objawieniu Bożym Dei verbum, 8.

26. Uroczyste wyznanie wiary (30 czerwca 1968), 25: AAS 60 (1968), 442-443.

27. Sermo IV in hebdomadam Sanctam: CSCO 413/Syr. 182,55.

28. La Divina Liturgia di S. Giovanni Crisostomo. Testo greco e italiano, Monastero Esarchico di Grottaferrata 1960, 97-99.

29. Missale Romanum, Editio typica tertia, Typis Vaticanis 2002, 587-588 (n. 113): [...] conceote, ut qui Corpore et Sanguine Filii tui reficimur, Spiritu eius Sancto repleti, unum corpus et unus spiritus inveniamur in Christo.

30. Sobór Watykański II, Konst. o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium, 47.

31. Missale Romanum, Embolismus post Orationem dominicam: Editio typica tertia, Typis Vaticanis 2002, 598 (n. 125).

32. Epistola ad Ephesios, 20, 2: J. A. Fischer (ed.), 160.

33. Por. Sobór Watykański II, Konst. duszp. o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, 39.

34. "Pragniesz czcić ciało Chrystusa? Nie lekceważ go, gdy jest nagie. Nie oddawaj mu czci tu, w świątyni, suknem z jedwabiu, aby lekceważyć je potem na zewnątrz, gdzie doświadcza zimna i nagości. Ten, który powiedział: <<To jest Ciało moje>>, jest tym samym, który rzekł: <<Byłem głodny, a nie daliście Mi jeść>> i <<Wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili>> [...] Po co stół eucharystyczny zastawiony złotymi kielichami, kiedy On umiera z głodu? Zacznij karmić Go głodnego, a potem z tego, co zostanie, będziesz mógł ozdobić również ołtarz": Św. Jan Chryzostom, Homiliae in Matthaeum 50,3-4: PG 58,508-509; por. Jan Pawe3 II, Enc. Sollicitudo rei ocialis (30 grudnia 1987), 31: AAS (1988), 553-556.

35. Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 3.

36. Tamże.

37. Sobór Watykański II, Dekr. o działalności misyjnej Kościoła Ad gentes, 5.

38. "Mojżesz wziął krew i pokropił nią lud, mówiąc: <<Oto krew przymierza, które Pan zawarł z wami na podstawie wszystkich tych stów>>" (Wj 24, 8).

39. Por. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 1.

40. Por. Tamże, 9.

41. Por. Sobór Watykański II, Dekr. o posłudze i życiu kapłanów Presbyterorum ordinis, 5. Ten sam dekret w n. 6 mówi: "Nie zbuduje się jednak żadnej wspólnoty chrześcijańskiej, jeżeli nie jest ona zakorzeniona w celebracji Najświętszej Eucharystii".

42. In Epistolam I ad Corinthios homiliae, 24, 2: PG 61, 200. Por. Didache, IX, 4: F.X. Funk, l, 22: Ow. Cyprian, Ep. LXIII, 13: Pl. 4,384.

43. PO 26,206.

44. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 1.

45. Por. Sobór Trydencki, Sesja XIII, Decretum de ss. Eucharistia, kan. 4: DS1654.

46. Por. Rituale Romanum: De sacra communione et de cultu mysterii eucharistici extra Missam, 36 (n. 80).

47. Por. Tamże, 38-39 (nn. 86-90).

48. Jan Paweł II, List apostolski Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 32; AAS 93 (2001), 288.

49. "W ciągu dnia wierni niech nie zaniedbują zwyczaju wizyty przed Najświętszym Sakramentem, który ma być strzeżony w kościołach z najwyższą godnością w osobnym miejscu, zgodnie z prawami liturgicznymi, ponieważ taka wizyta jest dowodem wdzięczności, znakiem miłości i wyrazem uznania dla Chrystusa Pana tam obecnego": Paweł VI, Enc. Mysterium fidei (3 września 1965): AAS 57 (1965), 771.

50. Visite al SS. Sacramento ed a Maria Santissima, Introduzione: Opere ascetiche, Avellino 2000, 295.

51. N.857.

52. Tamże.

53. Tamże.

54. Por. Kongregacja Nauki Wiary, Sacerdotium ministeriale (6 sierpnia 1983), III, 2: AAS 75 (1983), 1005.

55. Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 10.

56. Tamże.

57. Por. Missale Romanum, Institutio generalis: Editio typica tertia, n. 147.

58.Por. Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 10 i 28; Dekret o posłudze i życiu kapłanów Presbyterorum ordinis, 2.

59. "Sługa ołtarza działa w osobie Chrystusa jako głowy, który ofiaruje w imieniu wszystkich członków" Pius XII, Enc. Mediator Dei (20 listopada 1947): MS 39 (1947), 556; por. Pius X, Adhort. Haerent animo (4 sierpnia 1908) Pii X Acta, IV, 16; Pius XI, Enc. Ad catholici sacerdotii (20 grudnia 1935): AAS 28 (1936), 20.

60. List apost. Dominicae Cenae (24 lutego 1980), 8: AAS 72 (1980), 128-129.

61. Kongregacja Nauki Wiary, Sacerdotium ministeriale (6 sierpnia 1983), III, 4:AAS75 (1983), 1006; por. Sobór Laterański IV, Rozdz. 1, Konst. o wierze katolickiej Firmiter credimus: DS, 802.

62. Sobór Watykański II, Dekr. o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 22.

63. Jan Paweł II, List apost. Dominicae Cenae (24 lutego 1980), 2: AAS 72 (1980), 115.

64. Por. Dekr. o posłudze i życiu kapłanów Presbyterorum ordinis, 14.

65. Tamże, 13; por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 904; Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan. 378.

66. Dekr. o posłudze i życiu kapłanów Presbyterorum ordinis, 6.

67. Por. Relacja końcowa, II, rozdz. 1: L'0sservatore Romano (10 grudnia 1985), 7.

68. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 26.

69. Nicolas Cabasilas, Życie w Chrystusie, IV, 10: SCh 355, 270.

70. Droga doskonałości, rozdz. 35.

71. Por. Kongregacja Nauki Wiary, List do Biskupów Kościoła katolickiego o niektórych aspektach Kościoła pojętego jako komunia Communionis notio (28 maja 1992), 4: AAS 85 (1993), 839-840; por. L'0sservatore Romano, wyd. pol., n.10/1992, 37-41.

72. Por. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 14.

73. In Illud; Vidi Dominum, hom. 6, 3: PG56, 139.

74. N. 1385; por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 916; Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan.711.

75. Przemówienie do Członków Penitencjarii Apostolskiej i do Spowiedników z Bazylik Patriarchalnych w Rzymie (30 stycznia 1981): AAS 73 (1981), 203. Por. Sobór Trydencki, Sesja XIII, Decretum de ss. Eucharistia, rozdz. 7 i kan. 11: DS1647,1661.

76. Kan. 915; por. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan. 712.

77. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 14.

78. Św. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, q. 73, a.3c.

79. Kongregacja Nauki Wiary, List do Biskupów Kościoła katolickiego o niektórych aspektach Kościoła pojętego jako komunia Communionis notio (28 maja 1992), 11: AAS 85 (1993) 844; por. L'0sservatore Romano, wyd. pol. n.10/1992, 39.

80. Por. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 23.

81. Epistula ad Smyrnaeos, 8: PG 5, 713.

82. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 23.

83. Kongregacja Nauki Wiary, List do Biskupów Kościoła katolickiego o niektórych aspektach Kościoła pojętego jako komunia Communionis notio (28 maja 1992), 14: AAS 85 (1993), 847; por. L'0sservatore Romano, wyd. pol. n.10/1992, s. 40.

84. Sermo 272: PL 38, 1247.

85. Tamże, 1248.

86. Por. nn. 31-51: AAS 90 (1998), 731-746.

87. Por. Tamże, nn. 48-49: AAS 90 (1998), 744.

88. N. 36: AAS 93 (2001), 291-292.

89. Por. N. 1.

90. Por. Sobór Watykański II, Konst. dogm. o Kościele Lumen gentium, 11.

91. "Nos autem omnes, qui de uno pane et calice participamus, iunge ad invicem in unius Spiritus Sancti communionem" (Anaphora Basilici Caesariensis byzantina: A. Hänggi - I. Pahl, Prex Eucharistica: Textus e variis liturgiis antiquioribus selecti, Fribourg 1968, 239).

92. Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 908; Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan. 702; Papieska Rada ds. Popierania Jedności Chrześcijan, Dyrektorium ekumeniczne (25 marca 1993), 122- 125, 129-131: AAS 85 (1993), 1086-1089; Kongregacja Nauki Wiary, List Ad exsequendam (18 maja 2001): AAS 93 (2001), 786.

93. "Współuczestnictwo w czynnościach świętych, które przeszkadza jedności Kościoła albo kryje w sobie formalne trwanie w błędzie lub niebezpieczeństwo pobłądzenia w wierze, zgorszenia albo indyferentyzmu, jest zakazane na mocy prawa Bożego": Dekr. o katolickich Kościołach Wschodnich Orientalium Ecciesiarum, 26.

94. N. 45: AAS 87 (1995), 948.

95. Dekr. o katolickich Kościołach Wschodnich Orientalium Ecciesiarum, 27.

96. Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 844 §§ 3-4; Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan. 671 §§ 3-4.

97. N. 46: AAS 87 (1995), 948.

98. Por. Sobór Watykański II, Dekr. o ekumenizmie Unitatis redintegratio, 22.

99. Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 844; Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kań. 671.

100. Por.AAS91 (1999), 1155-1172.

101. N. 22: AAS 92 (2000), 485.

102. Por. n. 21: AAS 95 (2003), 19-20.

103. N. 29: AAS 93 (2001), 285.

104. Św. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae, III, q.83, a.4c.